Zingeving in zorg: eindelijk een signalement, maar nu?

Applaus voor het volgende: 'aandacht voor zingeving is een verantwoordelijkheid voor iedereen die met kwetsbare mensen, patiënten of cliënten werkt. Ongeacht de discipline of functie.' Een kerngedachte uit het ZonMw-signalement 'Zingeving in Zorg: de mens centraal'. En hier zijn wij het helemaal mee eens! Maar hoe nu verder?

Tijdens het symposium, waarbij het signalement gepresenteerd werd, hoorden we een verpleegster zeggen: "Ik vind het vanzelfsprekend dat ik bezig ben met zingeving. Wanneer ik werk aan mijn formulier en taken aan het afwerken ben, laat ik de patiënt kletsen en knik ik af en toe van hmhm." Allereerst een vraag aan u: is hier sprake van begeleiding bij zingeving? In de literatuur wordt een onderscheid gemaakt tussen 'alledaagse zingeving' en 'existentiële zingeving'. Alledaagse zingeving gaat over authentiek contact tussen mensen, over het in verbinding staan met de mensen en de wereld om je heen. Existentiële zingeving gaat over levensvragen, over de grote vragen naar de zin van het leven. In onze beleving gaat het in het voorbeeld van de verpleegster om alledaags contact, misschien wel alledaagse zingeving. Is hier sprake van begeleiding bij existentiële zingeving? Wij denken van niet.

De vraag die daaruit voortvloeit is: vindt u dat u van een zorgprofessional, bijvoorbeeld een verpleegster, kan verwachten dat hij/zij levensvragen rondom (bijvoorbeeld) schuld, schaamte of de dood herkent, verstaat èn hier adequate professionele begeleiding bij biedt? En kun je van een hardwerkende verpleegster vragen, terwijl er nog een rij patiënten wacht, om hier de tijd en ruimte voor te maken? Aandacht hebben voor existentiële zingeving juichen wij toe. Begeleiding bij zingeving vraagt echter expertise van professionele deskundigheid. Het is een vak apart. Het lijkt ons belangrijk om juist het zorgpersoneel hierin te ontlasten. Het moet namelijk niet vergeten worden dat levensvragen van een patiënt/cliënt de zorgprofessional kunnen confronteren met eigen existentiële thema’s of levensvragen. Er zou meer aandacht mogen zijn voor hoe zorgprofessionals zingeving ervaren. Bijvoorbeeld: hoe gaan zij om met de dood van patiënten? Hoe vinden zij zin in situaties die uitzichtloos lijken? Hoe behouden zij authentieke werkkracht in een wereld waarin zorg steeds verder gestandaardiseerd wordt? Zorgprofessionals mogen weten dat geestelijk begeleiders er niet enkel zijn voor hun patiënten/cliënten, maar ook voor henzelf.

Aansluitend op het signalement van ZonMw, vinden ook wij dat er meer aandacht mag zijn voor 'zingeving in zorg'. Zorgprofessionals worden vanuit het signalement gestimuleerd om aandachtig te zijn voor zingeving van patiënten/cliënten. Voor patiënten/cliënten is het belangrijk dat er geluisterd wordt naar wat er voor hen van existentieel belang is, maar ook dat daar adequaat op gereageerd wordt. Het is daarom onmisbaar dat zorgprofessionals kunnen signaleren wanneer een patiënt/cliënt met vragen worstelt waar deze niet op eigen kracht uitkomt. Met andere woorden: weten wanneer doorverwijzing naar een zingevingexpert noodzakelijk is. Daarom vind u hier een kleine opstap naar wanneer u kunt doorverwijzen. Een handige checklist voor de praktijk van elke zorgprofessional, mantelzorger of vrijwilliger.

Benieuwd naar wat wij voor u kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op.